خواندن اسناد و کتیبه های قدیمی

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

انسان از اولین سال های متمدن شدن خویشتن بدنبال ارتباط برقرار کردن با انسان ها و دنیای اطراف خود بود. اگر اختراع خط را نقطه آغاز تاریخ بدانیم  پی به مهم بودن اسناد و کتیبه هائی که بدست بشر نگاشته می شده است میبریم.

کتیبه هائی که بدست نیاکان ما بر دل سنگ های سخت کنده می شدند  برای استفاده مستمر از این اسنادبه فکر جمع آوری و حفظ آن ها کردندو اولین بایگانی ها در جهان شکل گرفت. با  کاوش های باستان شناسان مشخص شد مخازن اسناد در  باستان امری معمول بوده  و بین اقوام مختلف مثل آشوریان، ایرانیان، مصری ها و بسیاری از اقوام کهن در جریان بوده است .  با بوجود آمدن سازمان هایی مخصوص در دستگاه های اداری و دولتی و همچنین توجه دانشمندان و محققان به تحقیقات و تحلیل مسائل تاریخی موجب تحولی سریع در وضع آرشیو ها شد.

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی
خوانش اسناد و کتیبه های قدیمی توسط مجموع سند شناخت

امروزه با توسعه آرشیو ها اسناد به خوبی حفظ و نگهداری می شوند  و حال در سراسر جهان مخازن آرشیوی موجود است. در ایران نیز هر شهر دارای مرکز اسناد است و تاریخ پژوهان در سراسر کشور می توانند به راحتی اسناد مورد نیاز خود را از این مراکز بگیرند.

تآسیس رشته اسناد و مدارک آرشیوی در سال ۱۳۸۷ در گروه تاریخ دانشگاه تهران نقطه عطفی برای آموزش آکادمیک علم سند شناسی یا نسخه خوانی بود اما بدلیل اینکه فقط یک دانشگاه در ایران و آن هم هرساله به صورت محدود دانشجو می پذیرد این رشته ابتر واقع شد. تا اینکه چندین تن از فارغ التحصیلان این گرایش به اتفاق یکدیگر مجموعه سندشناخت را برای آموزش و خواندن اسناد تاریخی تآسیس کردند.

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی
خوانش اسناد و کتیبه های قدیمی توسط مجموع سند شناخت

فعالیت مجموعه سند شناخت در ابتدا فقط به آموزش خوانش اسناد تاریخی به زبان فارسی  محدود میشد اما امروزه  زبان های مختلفی همچون ترکی، انگلیسی، عربی آلمانی و روسی  نیز در حیطه کاری این تیم قرار گرفه است همچنین به خوانش و تصحیح نسخه های خطی، کتیبه ها و مهر ها نیز می پردازد و آماده همکاری با دیگر موسسات پژوهشی_تاریخی  برای برگزاری کارگاه های مختلف می باشد. از دیگر فعالیت های مجموعه سند شناخت فهرست نویسی اسنادتاریخی و مشاوره در امر  پایان نامه و رساله می باشد.

از جمله دروس تدریسی در این مجموعه

سند شناسی

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

بسیار مهم است که در معرفی اسناد موضوع آن ها مشخص باشد به این معنی که معلوم گردد سند مورد بحث در باره چه موضوعی و یا در مورد چه کسی نوشته شده است و اگر سند، نامه است باید روشن شود مخاطب نامه کیست. تعیین و تشخیص امر فرمان و یا دستور دهندۀ سند نیز در شناسایی و روشن شدن بسیاری از نکات مربوط به سند موثر است.

تاریخ نگارش و تنظیم سند هم از عواملیست که در روشن شدن حقایق در متن سند کمک بسیاری می کند به این معنی که اگر تاریخ تنظیم سند ذکر شده باشد می توان به سهولت در معرفی سند از آن استفاده نمود و در غیر این صورت تاریخ سند را از روی قراین حدس زده می شود و این قراین معمولا اصطلاحات اجتماعی و اداری، اشارات تاریخی، اسامی اماکن و اعلام جغرافیایی و همچنین خط، طغراها و شکل آن ها، سجع مهر ها، آداب نگارش و روش صدور اسناد که در سند مورد بحث رعایت شده، هستند.

منظور از سند شناسی،  تعریف سند،  شناخت پیکره یک سند و انواع سند است مثل وصیت نامه ها، قولنامه ها، وقف نامه ها، ذمه نامه ها، صداق نامه، مراهنه نامه ها، اجاره نامه، شرکت نامه ها، وکالت نامه ها، حبس نامه ها، هبه نامه ها، نذر نامه ها، اقرار نامه ها، شهادت نامه ها، استشهاد نامه ها،  شجره نامه ها، مبایعه نامه ها، عقد نامه ها، متعه نامه ها، طلاق نامه ها و فرامین شاهان و درباریان.


 نسخه

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

قبل از آمدن صنعت چاپ در ایران تمام کتاب های نگارش یافته به شکل دست نویس بود و هر یک از این کتاب ها نسخه نام داشت و هر نسخه مشخصاتی داشت که در مقدمه و موخره یا انجامه آن می آید بعنوان مثال در بعضی از انجامه های نسخه ها نام کاتب یا مولف، سال نگارش و دیگر اطلاعات نسخه ذکر می شده است البته این برای تمام نسخه ها ثابت نبوده و در انجامه یک نسخه اطلاعات ذکر شده، می آمد و در انجامه یک نسخه نمی آمد. 

در این قسمت ما به باید ها و نباید های تصحیح و همچنین استفاده از اصلاحات رایج در امر تصحیح  یک نسخه می پردازیم در نسخه شناسی و نسخه خوانی ما  به آموزش خوانش و چگونگی تصحیح   انواع نسخه های خطی میپردازیم.


سیاق

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

اگر بخواهیم تعریف کلی از این خط ارائه دهیم می توان بگوییم سیاق، روشی است از ثبت محاسبات دیوانی و تجاری که قرون متمادی در ایران متداول بوده.ریشه تاریخی سیاق به دوران باستان بر میگردد  در دوران ساسانیان، حسابداران حکومتی دخل و خرج مناطق مختلف ایران را با ارقامی رمزگونه می نوشتند که ریشه های پژوهشی تاریخی و ارقامی سیاق امروزی در آن ها مستتر است.

بعد از تسلط اعراب بر کشور همچنان حساب و کتاب خراج ها و هزینه های کشوری را به همان شیوه گذشته در دست ایرانیان باقی گذاشتند زیرا در دستگاه اداری عرب آگاهانی وجود نداشتند که قادر باشند دفاتر مالیاتی را از فارسی به عربی برگردانند. در زمان عبدالملک بن مروان  زیر نظر دبیران ایرانی دفاتر مالیاتی از فارسی به عربی تغییر کرد  و این برگردان تا سال ۱۲۴ ه. ق به مدت چهل سال ادامه داشت  همین برگردان  بود که در زمان خلافت هشام بن عبدالملک  پایه گذار خط امروزی سیاق گردید که ریشه در شمارش اعداد حروفی حسابی عربی دارند.   

دوره قاجار  یکی از دوره های نسبتا پربار تدوین رساله های سیاقی است و ماشاهد تالیف رساله های متعددی همچون فرغستان، قوانین السیاق و……  در این دوران هستیم.این نوع خط تا اوایل حکومت پهلوی همچنان رایج و توسط رضا شاه دیگر استفاده نشد.


کاغذ

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

از جمله ویژگی های ظاهری اسناد تاریخی، کاغذی است که این اسناد بر روی آن نوشته میشده است. ایرج افشار در کتاب کاغذ در زندگی و فرهنگ ایرانی، ریشه کاغذ را ترکی میداند. بهرام رضایی کاغذ را از کلمات اویغوری و سغدی مشتق میداند که از اصل چینی بمعنی کاغذ ساخته شده.

طبق شواهد تاریخی نخستین شهری که در ایران کارگاه های کاغذ سازی در آن رواج داشت سمرقند بوده و کاغذ های خوب و با کیفیت تولید میکرده است. و بعد از آن در اکثر شهر های مهم ایران کارگاه های کاغذ سازی رواج داشت و در دوره قاجار بدلیل ورود کاغذهای اروپائی به ایران تمامی کارگاه های کاغذ سازی بسته شده بود.

توضیح دادن از انواع کاغذ در جلسات آموزشی مجموعه سند شناخت برگذار میشود. در کاغذ شناسی ما می توانیم  با  بررسی جنس کاغذ  حدس بزنیم سند پیش رو متعلق به چه  دوره زمانی  و حتی کدام شهر بوده است.


مهر

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

یکی از مهم ترین اجزای هر سند تاریخی مهر های بکار رفته در آن است. مهر ها همواره کاربرد های گونانی داشته اند. یکی از مهم ترین کاربرد مهر ها در اسناد، اعتبار بخشیدن به محتوای سند، یا به عبارتی تصدیق سند و نیز جنبه رسمی و قانونی دادن به آن است.

شناخت مهر ها بعنوان یکی از ابزارهای بکار رفته در اسناد میتواند اطلاعات گسترده ای در زمینه نسب شناسی، زیبایی شناسی و رجال شناسی در اختیار پژوهشگران بگذارد .در این درس  ما به چگونگی و خوانش انواع سجع مهر های بزرگان و همچپنین شاهان و همچنین اشکال مختلف مهر ها میپردازیم.


خط

مجموعه سند شناخت، بازخوانی اسناد قدیمی تاریخی، بازخوانی اسناد، بازخوانی اسناد عربی، بازخوانی اسناد عربی

در خط شناسی با انواع خطوط قابل استفاده در نگارش سند که مشهور ترین و رایج ترینشان نسخ و نستعلیق استاستفاده شده در سند  اشنا می شویم.

پر واضح است که در مراکز آرشیوی ایران یا هر سازمانی که بخش بایگانی دارد  اسناد زیادی هستند که فهرست نویسی نشده اند یا اگر هم که شده اند بصورت آکادمیک یا علمی فهرست نویسی نشده اند. مجموعه سند شناخت حاضر است هر نوع سند تاریخی، یا هر نوع نسخه خطی را با موضوعات مختلف ظرف مدت کوتاهی فهرست نویسی کند یا حتی آموزش فهرست نویسی اسناد را به کارمندان آن سازمان بدهد.  


مجموعه سند شناخت حاضر است با تمامی مراکز اسناد ملی کشور بمنظور تبادل علمی، خوانش اسناد، نسخه های خطی و برگزاری کلاس های آموزشی همکاری کند. امید می رود روزی رسد که تمامی پژوهش های تاریخی با کمک خوانش اسناد تاریخی کاملتر شوند و  پژوهشگران قادر به خواندن انواع اسناد تاریخی بدون دشواری  بشوند.

همچنین می توانید از طریق فرم ثبت درخواست خوانش اسناد، درخواست خوانش اسناد قدیمی خود را برای ما ارسال کنید تا در کمترین زمان ممکن تیم فنی سندشناخت به آن پاسخ دهند.

مجموعه سند شناخت ۶ مرداد, ۱۳۹۹ ۲ خوانش اسناد قدیمی، کتیبه های قدیمی

نظرات کاربران
  • سلام و وقت به خیر
    صلحنامه ای دارم ایا می توانید در خواندن متن ان کمک کنید؟
    سپاس

    • سلام وقت شما هم بخیر، از قسمت پشتیبانی و مشاوره رایگان استفاده و با همکاران ما ارتباط برقرار کنید. اطلاعات لازم در این زمینه را به شما خواهند داد.

دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

× پشتیبانی و مشاوره رایگان